Startup xe điện Hozon chính thức tái cấu trúc: Hồi chuông cảnh báo cho thị trường EV Trung Quốc?

Ngày 13/06/2025, startup xe điện Trung Quốc Hozon New Energy Automobile Co., Ltd – chủ sở hữu thương hiệu Neta Auto – đã chính thức nộp đơn xin phá sản và tái cấu trúc lên tòa án nhân dân tại Thượng Hải. Trong bối cảnh ngành xe điện Trung Quốc đang phát triển với tốc độ chóng mặt, việc một hãng từng lọt Top 10 EV quốc nội phải “xuống nước” là cú sốc không nhỏ đối với giới đầu tư lẫn thị trường.

Hozon – Neta là ai?

Hozon Auto được thành lập năm 2014, là một trong những startup EV non trẻ đầu tiên của Trung Quốc, đi theo mô hình phát triển nhanh – rót vốn mạnh – mở rộng thị phần rồi mới tối ưu lợi nhuận.

Các mẫu xe nổi bật của họ bao gồm:

• Neta V: hatchback chạy điện giá rẻ, phổ biến ở các tỉnh nhỏ;
• Neta U: crossover cỡ trung;
• Neta S: sedan coupe mang dáng dấp Tesla Model 3;
• Neta GT: xe thể thao chạy điện hiếm hoi trong phân khúc bình dân.

Từ năm 2021–2023, Neta liên tục mở rộng thị phần ra Đông Nam Á (Việt Nam, Thái Lan, Indonesia), Trung Đông và cả Nam Mỹ, đồng thời đặt tham vọng niêm yết trên sàn chứng khoán Hong Kong hoặc Mỹ.

Vì sao Hozon buộc phải tái cấu trúc?

Hozon từng là một biểu tượng cho kỳ vọng “EV quốc dân” tại Trung Quốc, nhưng những sai lầm chiến lược và áp lực thị trường đã dồn startup này vào thế bí.

1. Cạnh tranh khốc liệt và đua giảm giá :,Trung Quốc đang chứng kiến một “cuộc chiến giá” chưa từng có trong ngành ô tô: BYD, Leapmotor, Xiaomi EV, Zeekr, Huawei – đều tung ra mẫu xe mới với giá bán dưới ngưỡng lợi nhuận để cướp thị phần. Trong năm 2024, BYD đã tung hơn 20 mẫu EV/PHEV với mức giá từ 12.000–25.000 USD, khiến các hãng nhỏ như Hozon không thể trụ nổi.
2. Chi phí đầu tư vượt kiểm soát:Trong năm 2023, Hozon đã chi hơn 10 tỷ nhân dân tệ (~1,4 tỷ USD) cho nghiên cứu, mở nhà máy, và mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, nhiều thị trường không đạt kỳ vọng doanh số, đặc biệt là Đông Nam Á, nơi Hozon vấp phải rào cản chính sách và chuỗi cung ứng địa phương.
3. Doanh số lao dốc: Quý I/2025, Hozon chỉ giao được 28.000 xe, giảm hơn 32% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, các đối thủ như BYD tăng gần gấp đôi sản lượng. Neta S và GT dù có thiết kế ấn tượng nhưng không tạo ra doanh thu đột phá.
4. Cạn dòng tiền – mất lòng tin từ nhà đầu tư: Một báo cáo nội bộ rò rỉ cho thấy Hozon đã không trả đủ lương cho kỹ sư và nhà cung cấp tại vài khu vực từ tháng 4/2025.

Các nhà đầu tư chiến lược (bao gồm một số quỹ chính phủ địa phương) đã rút vốn hoặc từ chối tiếp tục bơm tiền từ quý 2.

Tái cấu trúc – Lối thoát cuối cùng?

Tái cấu trúc là thủ tục pháp lý cho phép Hozon:

• Tạm hoãn trả nợ;
• Đàm phán lại với nhà cung cấp, đối tác tài chính;
• Bán tài sản không cốt lõi;
• Kêu gọi đầu tư mới, kể cả thông qua chuyển nhượng cổ phần.

Tuy nhiên, đây không phải là bảo đảm sống sót. Thị trường xe điện Trung Quốc đang dư cung nghiêm trọng – lượng EV tồn kho tính đến tháng 6/2025 ước tính đạt hơn 1 triệu xe.

Hệ quả với ngành xe điện Trung Quốc

Trường hợp của Hozon là dấu hiệu đầu tiên cho làn sóng “thanh lọc” startup EV. Trong giai đoạn bùng nổ từ 2019–2023, Trung Quốc có hơn 80 thương hiệu xe điện mới ra đời, nhưng chỉ một phần nhỏ thực sự có lãi hoặc đạt quy mô đủ lớn.

Các chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Giao thông Trung Quốc (CATS) dự báo:

30–40% hãng EV sẽ phải giải thể, sáp nhập hoặc chuyển hướng trong vòng 2 năm tới.

Các doanh nghiệp không tự sản xuất pin hoặc không có AI tích hợp sẽ không còn sức cạnh tranh.

Kết luận

Sự kiện Hozon Auto (Neta) nộp đơn tái cấu trúc không chỉ là cú sốc trong ngành xe điện Trung Quốc, mà còn là tấm gương cảnh báo cho các startup toàn cầu: không phải cứ sản xuất xe điện là sẽ thành công.

Trong cuộc đua EV hiện nay, công nghệ lõi, chiến lược giá linh hoạt, dòng vốn ổn định và quy mô toàn cầu là 4 yếu tố sống còn.