Trung Quốc trợ cấp rất lớn cho ngành xe điện

Sự hào phóng của Trung Quốc khi trợ cấp lĩnh vực xe điện đã bị giám sát chặt chẽ kể từ khi Ủy ban châu Âu công bố một cuộc điều tra về vấn đề này. Một phân tích về các công ty niêm yết cho thấy một lượng lớn tiền của chính phủ thực sự đang chảy vào ngành công nghiệp có tầm quan trọng chiến lược này.

Trong số hơn 5.000 công ty niêm yết tại Trung Quốc, 5 trong số 10 công ty nhận trợ cấp chính phủ nhiều nhất trong nửa đầu năm nay là các nhà sản xuất xe điện hoặc pin, theo dữ liệu do nhà cung cấp thông tin Trung Quốc Wind tổng hợp và một cuộc khảo sát của Nikkei Châu Á.

CATL là công ty đứng đầu danh sách, họ đã nhận được 2,85 tỷ nhân dân tệ (391 triệu USD) trợ cấp của chính phủ trong thời gian sáu tháng, tăng gần gấp ba lần so với năm trước. CATL không tiết lộ chi tiết về các khoản trợ cấp.

EVE Energy, một trong những đối thủ cạnh tranh chính của CATL cũng lọt vào danh sách này với mức trợ cấp tăng đột ngột. Nhà sản xuất pin xe điện có trụ sở tại Quảng Đông đã nhận được 148 triệu USD trong nửa đầu năm nay, gấp khoảng 4 lần so với năm trước.

EVE đã tiết lộ tên của gần 60 khoản trợ cấp riêng biệt trong hồ sơ gửi tới sàn giao dịch chứng khoán Thâm Quyến cũng như tổng số tiền nhận được trong kỳ và số tiền còn lại mà EVE được hưởng tính đến cuối tháng 6. Tên của các khoản trợ cấp cho thấy chúng đến từ sự kết hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương. Nhiều trong số đó bao gồm các từ “lithium-ion,” pin” và “xe điện.” Một phần trợ cấp cũng đến từ “quỹ dành riêng cho việc phát triển hợp nhất quân sự-dân sự của công ty.”

Trong số các nhà lắp ráp xe điện, SAIC Motor là công ty nhận hỗ trợ lớn nhất của chính phủ, họ nhận được hơn 274 triệu USD tiền trợ cấp, gần gấp đôi so với một năm trước. Nhà sản xuất ô tô nhà nước này đang cố gắng chuyển từ sản xuất ô tô chạy bằng xăng vốn phụ thuộc nhiều vào hai liên doanh với Volkswagen và General Motors sang quảng bá thương hiệu xe điện của riêng mình nhưng công ty không cung cấp thông tin chi tiết về khoản trợ cấp của mình.

BYD, công ty dẫn đầu Trung Quốc về doanh số bán xe điện và chuẩn bị vượt qua Volkswagen trong năm nay để trở thành thương hiệu ô tô bán chạy nhất nước này theo sát SAIC trong danh sách trợ cấp. Nó đã nhận được 243 triệu USD trong nửa đầu năm, gần gấp ba lần so với năm trước. BYD không cung cấp thông tin chi tiết nào trong hồ sơ ngoài tuyên bố rằng hơn 137 triệu USD trong tổng số tiền tài trợ được cung cấp cho các mục đích “ô tô và liên quan đến ô tô”. Công ty cũng có một mảng kinh doanh linh kiện và lắp ráp điện thoại thông minh khá lớn.

Đối với Chongqing Changan Automobile, một phần đáng kể trong khoản trợ cấp trị giá 117 triệu USD của chính phủ được gắn nhãn “hỗ trợ công nghiệp” mà không có mô tả gì thêm.

Không ai trong số ba nhà sản xuất ô tô trả lời các câu hỏi của Nikkei Asia về các khoản trợ cấp.

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố trong bài phát biểu liên bang vào ngày 13 tháng 9 rằng Brussels sẽ mở một cuộc điều tra về xe điện từ Trung Quốc. Bà nói trong bài phát biểu của mình: “Thị trường toàn cầu hiện tràn ngập ô tô điện giá rẻ của Trung Quốc và giá của chúng được giữ ở mức thấp một cách giả tạo nhờ các khoản trợ cấp khổng lồ của nhà nước, [điều này] đang làm méo mó thị trường của chúng tôi”.

Trong khi cuộc điều tra trong 9 tháng chưa có kết quả, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc và các công ty trong các lĩnh vực liên quan đã là những người được hưởng lợi lớn từ sự hỗ trợ tài chính của chính phủ trong nhiều năm.

SAIC, CATL và Great Wall Motors nằm trong số 10 công ty nhận trợ cấp nhiều nhất vào năm 2022. Tập đoàn ô tô An Huy Jianghuai (JAC) và Tập đoàn ô tô Quảng Châu (GAC) cũng lọt vào top 10 trong suốt 5 năm qua khi Trung Quốc đẩy mạnh quảng bá sản xuất xe điện.

Great Wall nói với Nikkei Asia hôm thứ Năm rằng thông báo của Ủy ban Châu Âu là “đáng tiếc” và cho biết mức trợ cấp cao của chính phủ mà công ty đã nhận được trong nhiều năm qua phần lớn đến từ “chính quyền địa phương dựa trên chính sách công nghiệp của họ chủ yếu để hỗ trợ toàn cầu hóa”.

Nhà sản xuất màn hình BOE Technology Group và tập đoàn dầu mỏ China Petroleum & Chemical (Sinopec) đứng đầu danh sách cả năm vào năm 2022.

Norman Villamin, chiến lược gia trưởng của ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ UBP, đã so sánh phản ứng của châu Âu trước sự bùng nổ xe điện của Trung Quốc với một ví dụ trước đó trong ngành công nghiệp pin mặt trời.

“Mọi người quên rằng vào cuối những năm 1990, các nhà sản xuất tấm pin mặt trời lớn nhất đều ở châu Âu và người Trung Quốc đã tiếp quản”, Villamin nói với các phóng viên ở Hồng Kông hôm thứ Ba. Ông nói thêm: “Động thái mà bạn bắt đầu thấy ở châu Âu [đang] áp dụng một cách hiệu quả cách tiếp cận tương tự như cách mà người Mỹ đã thực hiện đối với người Trung Quốc,” ông nói thêm, ám chỉ Đạo luật Giảm lạm phát và các chính sách khác của Washington.

Cuộc điều tra của Ủy ban Châu Âu sẽ xác định xem có nên áp thuế đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc hay không.

Yanmei Xie, nhà phân tích tại Gavekal Research, cho biết: “Cuộc điều tra, nếu có kết luận, gần như chắc chắn sẽ phát hiện ra rằng nhà nước Trung Quốc phạm tội gian lận trợ cấp để có lợi cho các công ty của chính họ”.

Tuy nhiên, bà tin rằng “quyết định có áp thuế hay không sẽ mang tính chính trị” vì hai quốc gia thành viên lớn nhất là Đức và Pháp có quan điểm khác nhau trên thị trường ô tô Trung Quốc. Pháp, quốc gia có thị phần cực kỳ thấp, đang kêu gọi lập trường mạnh mẽ chống lại xe điện của Trung Quốc. Đức, quốc gia nước ngoài lớn nhất tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới, cảnh giác với sự trả đũa từ Bắc Kinh.

Xie nói: “Do đó, ngành công nghiệp ô tô Đức phải đối mặt với tình thế không thể thắng được”. Trong khi việc áp thuế có thể gây ra phản ứng dữ dội đối với các nhà sản xuất ô tô Đức ở Trung Quốc, việc để thị trường châu Âu mở cửa có thể khiến họ phải đối mặt với “sự cạnh tranh ngày càng tăng tại thị trường quê nhà từ các nhà sản xuất Trung Quốc”.

Mặc dù các khoản trợ cấp lớn cho lĩnh vực xe điện là thực tế nhưng châu Âu sẽ phản ứng như thế nào vẫn chưa chắc chắn.

Theo Nikkei Asia